Schroefdraad reparatie
Machinetappen
Handtappen
Snijmoeren
Snijplaten
Metaalboren
Houtboren
Betonboren
Beitels
Welke boor gebruik je voor welke tap? Voorboormaten voor M, MF, UNC, UNF, BSW, BSF en BSP
Voorboormaten voor tappen
Welke boor gebruik je voor welke tap? De juiste voorboormaat bepaalt of de schroefdraad sterk, zuiver en goed passend wordt. Boor je te klein, dan loopt de tap zwaar en kan hij breken. Boor je te groot, dan krijgt de draad te weinig grip.
In deze gids vind je praktische voorboormaten voor de draadsoorten die je bij Tappenshop tegenkomt: metrisch M, metrisch fijn MF, UNC, UNF, BSW, BSF, G/BSP en V-COIL/STI tappen.
1. Kies de draadsoort
Begin met M, MF, UNC, UNF, BSW, BSF of G/BSP. Deze draadsoorten lijken soms op elkaar, maar hebben andere spoed of TPI.
2. Kies de tapmaat
Kijk naar de maat op de tap of de bout. Bijvoorbeeld M8, M10x1,25, 1/4-20 UNC of 1/8-28 G/BSP.
3. Boor de kerngatmaat
Gebruik de voorboormaat uit de tabel. Gebruik snijolie of tapping gel en tap recht in het gat.
Twijfel je tussen twee maten? Controleer altijd de tap, de technische tekening of de oude bout. Vooral metrisch fijn en inchdraad worden in de praktijk vaak met elkaar verward.
Voorboormaten voor metrische tappen M
Metrische M draad is de meest gebruikte schroefdraad in Europa. Bij normale metrische draad kun je als praktische regel gebruiken: voorboormaat = nominale maat min spoed. Voor M8x1,25 is dat dus ongeveer 6,8 mm.
| Tapmaat | Spoed | Voorboor | Praktisch gebruik |
|---|---|---|---|
| M2 | 0,40 mm | 1,6 mm | Kleine precisieonderdelen en modelbouw |
| M2,5 | 0,45 mm | 2,05 mm | Kleine machine- en instrumentdelen |
| M3 | 0,50 mm | 2,5 mm | Veelgebruikte kleine metrische draad |
| M4 | 0,70 mm | 3,3 mm | Algemene montage en machinebouw |
| M5 | 0,80 mm | 4,2 mm | Beugels, platen en lichte constructies |
| M6 | 1,00 mm | 5,0 mm | Zeer veel gebruikt in werkplaats en onderhoud |
| M7 | 1,00 mm | 6,0 mm | Komt voor bij oudere machines en automotive |
| M8 | 1,25 mm | 6,8 mm | Veelgebruikte boutmaat voor montage |
| M10 | 1,50 mm | 8,5 mm | Sterkere verbindingen en machineframes |
| M12 | 1,75 mm | 10,2 mm | Zwaardere montage en constructie |
| M14 | 2,00 mm | 12,0 mm | Zwaardere boutverbindingen |
| M16 | 2,00 mm | 14,0 mm | Constructie, landbouw en machinebouw |
| M18 | 2,50 mm | 15,5 mm | Zware montage |
| M20 | 2,50 mm | 17,5 mm | Zware boutverbindingen |
| M22 | 2,50 mm | 19,5 mm | Zwaardere industriële toepassingen |
| M24 | 3,00 mm | 21,0 mm | Grote machine- en constructiedelen |
| M27 | 3,00 mm | 24,0 mm | Grote bevestigingen |
| M30 | 3,50 mm | 26,5 mm | Zware industrie en onderhoud |
| M36 | 4,00 mm | 32,0 mm | Grote draadgaten en zware constructie |
| M42 | 4,50 mm | 37,5 mm | Grote industriële schroefdraad |
| M48 | 5,00 mm | 43,0 mm | Zeer grote draadverbindingen |
| M52 | 5,00 mm | 47,0 mm | Zeer grote machinetap-toepassingen |
Voorboormaten voor metrisch fijne tappen MF
Metrisch fijn heeft een kleinere spoed dan normale M draad. Daardoor is de voorboormaat groter dan bij dezelfde nominale maat met grove spoed. M10x1,0 boor je bijvoorbeeld met 9,0 mm; M10 grof met 8,5 mm.
| Tapmaat | Spoed | Voorboor | Praktisch gebruik |
|---|---|---|---|
| M3x0,35 | 0,35 mm | 2,65 - 2,7 mm | Kleine fijne draad |
| M4x0,50 | 0,50 mm | 3,5 mm | Fijne montage en stelwerk |
| M5x0,50 | 0,50 mm | 4,5 mm | Fijne kleine draad |
| M6x0,75 | 0,75 mm | 5,25 mm | Fijne draad in compacte onderdelen |
| M8x1,00 | 1,00 mm | 7,0 mm | Automotive, stelbouten en fijne montage |
| M10x1,00 | 1,00 mm | 9,0 mm | Fijne M10 draad |
| M10x1,25 | 1,25 mm | 8,8 mm | Veel voorkomende M10 fijne draad |
| M12x1,25 | 1,25 mm | 10,8 mm | Fijne draad bij hogere klemkracht |
| M12x1,50 | 1,50 mm | 10,5 mm | Veelgebruikte M12 fijne draad |
| M14x1,50 | 1,50 mm | 12,5 mm | Automotive en machinebouw |
| M16x1,50 | 1,50 mm | 14,5 mm | Fijne zware draad |
| M16x2,00 | 2,00 mm | 14,0 mm | M16 fijne variant |
| M18x1,50 | 1,50 mm | 16,5 mm | Fijne grote draad |
| M18x2,00 | 2,00 mm | 16,0 mm | M18 fijne variant |
| M20x1,50 | 1,50 mm | 18,5 mm | Fijne draad in grotere onderdelen |
| M20x2,00 | 2,00 mm | 18,0 mm | M20 fijne variant |
| M22x1,50 | 1,50 mm | 20,5 mm | Fijne zware draad |
| M24x2,00 | 2,00 mm | 22,0 mm | Veelgebruikte grote fijne draad |
| M27x2,00 | 2,00 mm | 25,0 mm | Grote fijne draad |
| M30x2,00 | 2,00 mm | 28,0 mm | Grote fijne draad |
| M36x3,00 | 3,00 mm | 33,0 mm | Zware fijne draad |
| M42x3,00 | 3,00 mm | 39,0 mm | Zware industriële fijne draad |
| M52x3,00 | 3,00 mm | 49,0 mm | Zeer grote fijne draad |
Voorboormaten voor UNC tappen
UNC staat voor Unified National Coarse: Amerikaanse grove inchdraad. In de maat staat na het streepje het aantal gangen per inch, bijvoorbeeld 1/4-20 UNC.
| Tapmaat | TPI | Voorboor | Praktisch gebruik |
|---|---|---|---|
| No.4-40 UNC | 40 | 2,25 - 2,3 mm | Kleine Amerikaanse draad |
| No.6-32 UNC | 32 | 2,7 mm | Kleine bevestigingen |
| No.8-32 UNC | 32 | 3,4 - 3,5 mm | Kleine machineonderdelen |
| No.10-24 UNC | 24 | 3,8 mm | Algemene Amerikaanse grove draad |
| 1/4-20 UNC | 20 | 5,1 mm | Veelgebruikte UNC maat |
| 5/16-18 UNC | 18 | 6,6 mm | Machinebouw en onderhoud |
| 3/8-16 UNC | 16 | 8,0 mm | Sterkere verbindingen |
| 7/16-14 UNC | 14 | 9,4 mm | Zwaardere Amerikaanse draad |
| 1/2-13 UNC | 13 | 10,8 mm | Veelgebruikte grotere UNC maat |
| 5/8-11 UNC | 11 | 13,5 mm | Zware bevestigingen |
| 3/4-10 UNC | 10 | 16,5 mm | Zware Amerikaanse draad |
| 7/8-9 UNC | 9 | 19,5 mm | Zware constructie |
| 1-8 UNC | 8 | 22,25 mm | Grote UNC draad |
| 1.1/4-7 UNC | 7 | 28,25 mm | Zeer grote UNC draad |
Voorboormaten voor UNF tappen
UNF staat voor Unified National Fine: Amerikaanse fijne inchdraad. UNF heeft meer gangen per inch dan UNC en gebruikt daarom een grotere voorboor bij dezelfde buitendiameter.
| Tapmaat | TPI | Voorboor | Praktisch gebruik |
|---|---|---|---|
| No.4-48 UNF | 48 | 2,35 mm | Kleine fijne Amerikaanse draad |
| No.6-40 UNF | 40 | 2,85 mm | Fijne kleine bevestigingen |
| No.8-36 UNF | 36 | 3,5 mm | Kleine fijne draad |
| No.10-32 UNF | 32 | 4,1 mm | Veelgebruikte fijne Amerikaanse draad |
| 1/4-28 UNF | 28 | 5,5 mm | Automotive en fijnere verbindingen |
| 5/16-24 UNF | 24 | 6,9 mm | Fijne inchdraad |
| 3/8-24 UNF | 24 | 8,5 mm | Veelgebruikte UNF maat |
| 7/16-20 UNF | 20 | 9,9 mm | Fijne zwaardere draad |
| 1/2-20 UNF | 20 | 11,5 mm | Fijne grotere draad |
| 5/8-18 UNF | 18 | 14,5 mm | Zware fijne inchdraad |
| 3/4-16 UNF | 16 | 17,5 mm | Zware UNF verbinding |
| 7/8-14 UNF | 14 | 20,5 mm | Grote fijne inchdraad |
| 1-12 UNF | 12 | 23,25 mm | Grote UNF draad |
| 1.1/4-12 UNF | 12 | 29,5 mm | Zeer grote UNF draad |
Voorboormaten voor BSW tappen
BSW is Britse Whitworth draad. Deze draadsoort kom je vaak tegen bij oudere machines, klassieke voertuigen en Engelse apparatuur.
| Tapmaat | TPI | Voorboor | Praktisch gebruik |
|---|---|---|---|
| 1/8-40 BSW | 40 | 2,5 mm | Kleine Whitworth draad |
| 3/16-24 BSW | 24 | 3,7 mm | Oudere machines en kleine delen |
| 1/4-20 BSW | 20 | 5,1 mm | Veelgebruikte BSW maat |
| 5/16-18 BSW | 18 | 6,5 mm | Whitworth montage |
| 3/8-16 BSW | 16 | 7,9 - 8,0 mm | Sterkere BSW draad |
| 7/16-14 BSW | 14 | 9,3 mm | Zwaardere Whitworth draad |
| 1/2-12 BSW | 12 | 10,6 mm | Grotere BSW verbinding |
| 5/8-11 BSW | 11 | 13,5 mm | Zware Whitworth draad |
| 3/4-10 BSW | 10 | 16,5 mm | Zware montage |
| 7/8-9 BSW | 9 | 19,4 - 19,5 mm | Grote Whitworth draad |
| 1-8 BSW | 8 | 22,2 mm | Grote BSW draad |
Voorboormaten voor BSF tappen
BSF is British Standard Fine: Britse fijne draad. BSF lijkt qua naam op BSW, maar heeft een fijnere spoed. Controleer daarom altijd de TPI.
| Tapmaat | TPI | Voorboor | Praktisch gebruik |
|---|---|---|---|
| 3/16-32 BSF | 32 | 4,0 mm | Kleine Britse fijne draad |
| 1/4-26 BSF | 26 | 5,4 mm | Veelgebruikte kleine BSF maat |
| 5/16-22 BSF | 22 | 6,8 mm | Fijne Whitworth-achtige draad |
| 3/8-20 BSF | 20 | 8,3 mm | Veelgebruikte BSF maat |
| 7/16-18 BSF | 18 | 9,7 mm | Zwaardere BSF draad |
| 1/2-16 BSF | 16 | 11,1 mm | Grotere Britse fijne draad |
| 9/16-16 BSF | 16 | 12,7 mm | BSF bij oudere techniek |
| 5/8-14 BSF | 14 | 14,0 mm | Zware BSF draad |
| 3/4-12 BSF | 12 | 16,9 mm | Zware Britse fijne draad |
| 7/8-11 BSF | 11 | 19,9 mm | Grote BSF draad |
| 1-10 BSF | 10 | 22,9 mm | Grote Britse fijne draad |
Voorboormaten voor G/BSP tappen
G/BSP is pijpdraad. Let op: de maat 1/4 of 1/2 is hierbij niet de buitendiameter van de tap. Gebruik daarom altijd de tabel en ga niet op de breukmaat alleen af.
| Tapmaat | TPI | Voorboor | Praktisch gebruik |
|---|---|---|---|
| G 1/8 | 28 | 8,8 mm | Kleine pijpdraad en fittings |
| G 1/4 | 19 | 11,8 mm | Veelgebruikte fittingmaat |
| G 3/8 | 19 | 15,25 mm | Leiding- en machineaansluitingen |
| G 1/2 | 14 | 19,0 mm | Veelgebruikte BSP maat |
| G 5/8 | 14 | 21,0 mm | Grotere BSP draad |
| G 3/4 | 14 | 24,5 mm | Grotere leidingaansluitingen |
| G 7/8 | 14 | 28,25 mm | Grotere BSP toepassing |
| G 1 | 11 | 30,75 mm | Grote pijpdraad |
| G 1.1/4 | 11 | 39,5 mm | Zware fitting en leidingaansluiting |
| G 1.1/2 | 11 | 45,0 mm | Grote BSP draad |
| G 2 | 11 | 57,0 mm | Zeer grote pijpdraad |
Voorboormaat bij STI en V-COIL tappen
Een STI tap gebruik je niet om gewone schroefdraad te maken, maar om schroefdraad voor een V-COIL draadbus te tappen. De voorboormaat is daarom anders dan bij een standaard tap. Gebruik bij draadreparatie altijd de maat die hoort bij de V-COIL set of draadbus.
Normale tap
Maakt direct de einddraad waarin de bout wordt gedraaid. Bijvoorbeeld M8 voor een M8 bout.
STI tap
Maakt grotere speciale draad waarin de V-COIL draadbus wordt geplaatst. Daarna ontstaat weer de oorspronkelijke draadmaat.
Complete set
Bij twijfel is een V-COIL set vaak veiliger, omdat boor, STI tap en draadbussen bij elkaar horen.
Welke boor kies je in de praktijk?
Metaalboren HSS
Voor algemeen staal en constructiemateriaal is een scherpe HSS of HSS-E metaalboor meestal de juiste start.
Snijolie of tapping gel
Gebruik smering om warmte, wrijving en tapbreuk te verminderen. Zeker bij RVS en staal is dit belangrijk.
Recht starten
Een scheef getapt gat geeft slechte passing. Start rustig, houd de tap recht en gebruik bij handtappen een passende wringijzer.
De tabellen zijn praktische richtwaarden voor standaard tapwerk. Materiaalsoort, gewenste draaddiepte, tolerantie en toepassing kunnen invloed hebben op de ideale kerngatmaat. Controleer bij kritisch werk altijd de technische norm of tekening.
Veelgestelde vragen
De tap snijdt materiaal weg om schroefdraad te vormen. Het geboorde gat moet daarom kleiner zijn dan de buitendiameter van de draad.
Nee. M8 grof heeft spoed 1,25 en gebruikt meestal 6,8 mm. M8x1 is metrisch fijn en gebruikt 7,0 mm.
TPI betekent threads per inch. Het getal bepaalt hoe grof of fijn de draad is en daarmee ook de juiste voorboormaat.
Nee, niet rechtstreeks. Voor V-COIL gebruik je een STI tap en de bijbehorende boormaat uit de V-COIL set of productinformatie.
